مقام معظم رهبری : شوراها مظهر مشارکت مردمی و برای ایجاد تسهیل در زندگی مردم پدید آمده‌اند
       
      •  
        منبع خبر :
        تعداد بازدید: 66
        کد: 144339
        تاریخ انتشار:
        ۱۳۹۶/۱۰/۲۳
        رییس کمیسیون مناطق کم برخوردار شورای اسلامی شهر مشهد مقدس تشریح کرد؛

        راهکارهای سامان‌دهی حاشیه‌نشینی

        رییس کمیسیون مناطق پیرامونی و کم برخوردار شورای اسلامی شهر مشهد مقدس در یادداشتی راهکارهای ساماندهی حاشیه نشینی را تشریح کرد.

        راهکارهای سامان‌دهی حاشیه‌نشینی

        به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شورای اسلامی شهر مشهد مقدس، رمضانعلی فیضی در این یادداشت آورده است؛

        بسیاری از جامعه‌شناسان، دهه ۴٠ را آغاز پدیده حاشیه‌نشینی‌ در مشهد می‌دانند. درست همان زمان که مدرنیزاسیون و شهرنشینی در کشور ما از روستانشینی پیشی گرفت، حواشی کلان‌شهرهایی نظیر مشهد و تهران و تبریز و اصفهان نیز هر‌روز گسترده‌تر شد و اکنون با گذشت ۴۶ سال از آن دوره، حدود ١٩ میلیون نفر از جمعیت کشور حاشیه‌نشین هستند. در دهه۴٠ خیلی از روستاییان به علل مسائل فرهنگی و اجتماعی تمایل داشتند به شهرها مهاجرت کنند اما وضعیت اقتصادی آن‌ها ایجاب می‌کرد که در حاشیه شهرها سکونت کنند.


        در آن زمان، به این علت که مهاجران توانایی خرید خانه نداشتند، عملا به ساخت‌وسازهای غیرقانونی و غیررسمی در حاشیه شهرها پرداختند و هرروز بر جمعیت این مناطق افزوده شد تا جایی که اکنون سهم مشهد به علت افزایش مهاجرت به این کلان‌شهر، حدود یک میلیون و ٢٠٠ هزار حاشیه‌نشین است، رقمی که معادل ٧/٣٨ درصد جمعیت شهر و نزدیک به ١١ درصد مساحت مشهد و بیش از دوبرابر متوسط حاشیه‌نشینی کشور است. این رقم یعنی از هر سه نفر مشهدی، یک نفر در حاشیه شهر و سکونتگاه‌های غیررسمی اسکان دارد.


        جمعیت شهر مشهد طی سال‌های ١٣۴۵ تا ١٣٩۵ بیانگر افزایش هفت‌ونیم‌برابری بوده است. این در حالی است که در این بازه زمانی، جمعیت حاشیه‌نشین شهر مشهد بیش از بیست‌وپنج‌برابر افزایش داشته است. عوامل بسیاری در به وجود آمدن این پهنه گسترده در حاشیه شهرمشهد دخیل هستند اما آنچه اکنون اهمیت دارد توجه به این قشر گسترده است که در معرض انواع آسیب‌های بهداشتی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و ... هستند. ۴۶ سال از آغاز پدیده حاشیه‌نشینی در کشور گذشته است و پیش از آنکه دلایل به وجود آمدن حاشیه شهرها مهم باشد، سامان‌دهی و جلوگیری از گسترش این پدیده مهم است. البته باید توجه داشت که سامان‌دهی و توجه به ساکنان این محدوده اقدامی در راستای رسمیت بخشیدن قانونی و حقوقی به حاشیه‌نشینی نیست بلکه سبب می‌شود از توسعه این پدیده جلوگیری شود.


        در راستای تحقق سامان‌دهی حاشیه شهر، می‌طلبد که بازسازی و بهسازی فضاهای حاشیه‌نشین در دستور کار قرار گیرد. هرچند این موضوع چند سالی است انجام می‌گیرد و اکنون کمتر کوچه فرعی‌ای در حاشیه شهر مشهد مشاهده می‌شود که آسفالت نباشد و کمتر خانه‌ای در این محدوده‌ها وضعیت نابسامانی دارد و آنگونه که از ظواهر برمی‌آید وضعیت مناطق حاشیه‌نشین مشهد به لحاظ مهندسی شهری تا حدودی مورد قبول است، در عین حال، هنوز تا نقطه مطلوب فاصله بسیار است. همچنین در راستای سامان‌دهی حاشیه شهر، می‌بایست مراقب ایجاد آلونک‌های جدید بود و با اجرای طرح‌هایی نظیر کمربند سبز جلو این مقوله را گرفت.


        ایجاد زمینه‌های لازم ارائه تسهیلات برای بازگشت مهاجران به موطن اصلی خود از دیگر مباحثی است که در راستای سامان‌دهی حاشیه شهر باید در دستور کار قرار گیرد. البته دولت یازدهم از چند سال پیش در این زمینه نیز اقداماتی داشته است و طرح مهاجرت معکوس به روستاها اجرایی شده است. بر این اساس، طرح ارتقای توانمندسازی در ١٠٠ روستای خراسان‌ رضوی به اجرا درآمده است. هدف این طرح افزایش مهاجرت معکوس در روستاها بوده و نتایج مد نظر آن طبق اسناد بالادستی و اهداف دولت، افزایش سرمایه‌های اجتماعی و بهبود وضعیت روستاها پیش‌بینی شده است. بهبود وضعیت روستاها به خودی خود بر کاهش نرخ حاشیه‌نشینی تأثیری بسزا دارد.

        البته هنوز اطلاع دقیقی از نتایج این طرح در دست نیست و اینکه دولت تا چه حد توانسته است جلو مهاجرت به حاشیه شهرهایی نظیر مشهد را بگیرد به اجرای طرح‌های تحلیلی و پژوهشی نیازمند است اما در عین حال، شکی نیست که طرح‌های اشتغال‌زا در روستاها سبب کاهش مهاجرت به شهرها می‌شود زیرا طی چند سال اخیر، بیکاری مهم‌ترین دلیل مهاجرت به حاشیه شهر بوده است. در این راستا از ایجاد تشکل‌های فرهنگی و اجتماعی نیز نباید چشم‌پوشی کرد. تشکل‌هایی با حضور ساکنان حاشیه شهر در راستای کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌تواند اتفاقات خوبی را در این عرصه رقم بزند.

        از دیگر راهکارهایی که برای سامان‌دهی حاشیه شهر به آن‌ها می‌توان اشاره کرد استفاده از تجربیات کشورهای توسعه‌یافته است. حاشیه‌نشینی را اگرچه نمی‌توان به یک جغرافیای خاص نسبت داد، چهره آن در کشورهای توسعه‌یافته با دیگر کشورها متفاوت است. اگر‌چه سازمان ملل برای داشتن شهرهایی بدون‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زاغه‌نشینی برنامه‌های مختلفی مانند از بین بردن دلایل ایجاد حاشیه‌نشینی، سازمان‌دهی حاشیه‌نشین‌ها یا بهبود خانه‌های آن‌ها پیشنهاد داده است، برخی کشورها به شیوه خود برای حل این مشکل اقدام کرده‌اند، شیوه‌هایی که گاهی غیر‌‌اخلاقی و حتی غیر‌انسانی است. برای مثال، کشور چین هنگام آماده شدن برای بازی‌های المپیک ٢٠٠٨، با بولدوزر به جان خانه‌های مردم حاشیه‌نشین افتاد و آن‌ها را خراب کرد. برخی از خانه‌ها و حتی مکان‌های کسب فقرا را نیز با ساخت دیوار به دور آن‌ها مخفی کرد.


        دولت هند در سال ٢٠٠٩ برای رها کردن کشور از حاشیه‌نشینی طی مدت پنج سال به زاغه‌های فقرا حمله کرد و خانه‌هایشان را ویران کرد. در مقابل، دولت‌هایی نظیر تایلند و کنیا اقدامات عادلانه‌ای ‌برای حل این موضوع در دستور کار قرار دادند. دولت تایلند به ساکنان این مناطق یارانه و وام‌هایی برای تعمیر خانه‌هایشان پرداخت کرد تا سبک زندگی مردم را تغییر دهد. دولت کنیا هم با برنامه‌های حمایتی، به کمک مردم حاشیه‌نشین خود رفت، برای آن‌ها آپارتمان‌هایی در مناطقی دیگر ساخت و به قیمتی بسیار ارزان در اختیار این مردم قرار داد.


        بنا‌بر ادعای مسئولان کشور کلمبیا، با بهبود بخشیدن سیستم حمل‌و‌‌‌نقل در مدلین، دومین شهر بزرگ این کشور، وضع مناطق حاشیه‌نشین بهبود یافته و از نرخ قتل و جنایت در این مناطق به طور چشمگیری کاسته شده است. اما راهکار انگلستان ترویج رشد اقتصادی، افزایش درآمد کل جامعه و ایجاد مشاغل بیشتر برای کاهش فقر نسبی و بیکاری بود و دولت اسپانیا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اشتغال‌زایی در روستاها را در برنامه خود گنجانده است. راهکار مراکش هم واگذاری هم‌زمان زمین برای ساختمان، تأمین وام خرید زمین و احداث ساختمان و نظارت بر روند تخریب زاغه قبلی و ساخت مسکن جدید بوده است که در مقایسه با سایر برنامه‌های اجرایی آن کشور، موفقیت‌آمیزتر بوده است.

        مسلما تقلید و کپی‌برداری صرف از تجربه کشورهای دیگر نمی‌تواند راه‌حل کامل و جامعی برای شهرهای کشورمان باشد اما نیاز است با استفاده از تجربه کشورهای موفق در این زمینه، به بهبود شرایط زیست‌پذیری شهری پهنه‌های حاشیه‌نشین اقدام شود. همچنین انجام مطالعات دقیق برای هر شهر با توجه به شرایط خاص فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و سیاسی آن ضروری است.
         

        تعداد بازدید: 66
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
         
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد:

کلیه حقوق این پایگاه، متعلق به شورای اسلامی شهر مشهد مقدس است.
پشتیبانی فنی : سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد